Mỗi năm, khi ngày 11 tháng 9 trở về, cộng đoàn Trà Kiệu lại nhớ đến biến cố năm 1885 và hướng lòng về Đức Maria với tước hiệu thân thương: Đức Bà Phù Hộ các Giáo Hữu. Qua nhiều thế hệ, ký ức ấy đã trở thành một phần máu thịt trong đời sống đức tin. Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ là nhắc lại lịch sử, mà là tìm hiểu xem Hội Thánh thực sự tuyên xưng điều gì qua tước hiệu ấy, và ký ức đó đang mời gọi chúng ta sống ơn gọi Kitô hữu ra sao trong hiện tại.
1. Khiêm tốn trước lịch sử và ánh sáng Tin Mừng
Trước hết, chúng ta cần giữ sự khiêm tốn: tước hiệu “Đức Bà Phù Hộ các Giáo Hữu” không thể dùng như một bằng chứng khoa học cho tất cả những gì xảy ra tại Trà Kiệu năm 1885. Những gì lịch sử chưa đủ chứng cứ thì đức tin không dùng để lấp đầy khoảng trống. Thay vào đó, đức tin giúp cộng đoàn đọc lại ký ức trong ánh sáng Tin Mừng để thanh luyện cách hiểu của chính mình.
2. Bản chất đích thực của sự “Phù Hộ” mẫu tử
Ở bình diện tự nhiên, “phù hộ” thường đồng nghĩa với việc thoát khỏi nguy hiểm hay giữ lại sự sống thể lý. Nhưng truyền thống Hội Thánh đi xa hơn thế. Theo Công đồng Vaticanô II, Đức Maria là Người Mẹ tiếp tục chăm sóc đoàn con đang lữ hành giữa hiểm nguy cho tới quê hương hạnh phúc.
+ “Phù trợ” trước hết là ngôn ngữ của một tương quan mẫu tử.
+ Câu hỏi cốt lõi không chỉ là: “Chúng ta đã được cứu khỏi điều gì?”, mà sâu xa hơn là: “Chúng ta đã được gìn giữ cho điều gì?”. Sự sống ấy được giữ lại để tiếp tục thuộc về Đức Kitô, lớn lên trong ân sủng và sinh hoa trái tình yêu.
3. Quy hướng trọn vẹn về Đức Kitô
Mọi sự nơi Đức Maria đều tùy thuộc và quy hướng về Đức Kitô – Đấng Trung Gian duy nhất. Tách rời sự che chở của Đức Maria khỏi Đức Kitô dễ dẫn đến việc hiểu sai lịch sử theo logic “thắng – thua”, đối lập cộng đoàn này với cộng đoàn khác. Tình yêu cứu độ của Đức Kitô không nuôi dưỡng hận thù và không bao giờ lấy sự sống của người này làm lý do để hạ nhục sự sống của người khác.
Hình ảnh Đức Maria đứng dưới chân Thập Giá là minh chứng rõ nét nhất: Mẹ không làm cho cuộc Khổ Nạn dừng lại, nhưng Mẹ đã ở lại. Sự che chở mang cung cách của Mẹ là giữ cho con người không đánh mất chính mình trong đau khổ, giữ đức tin không bị dập tắt, và giữ trái tim khỏi biến thương tích thành hận thù.
4. Ký ức trưởng thành: Được che chở để trở thành nơi chở che
Ký ức Trà Kiệu cần được bảo vệ khỏi thái độ xem thường truyền thống, nhưng cũng tránh việc biến truyền thống thành những khẳng định thiếu căn cứ, hoặc trở thành một ký ức “cần kẻ thù để tồn tại”.
Một ký ức thực sự trưởng thành sẽ giúp cộng đoàn trả lời câu hỏi: “Những gì chúng ta đã nhận đang làm chúng ta trở thành ai?”.
+ Một cộng đoàn từng được nâng đỡ sẽ học cách đỡ nâng.
+ Một cộng đoàn từng mang thương tích sẽ nhạy cảm hơn với nỗi đau của tha nhân.
+ Khuôn mặt của Người Mẹ sẽ phản chiếu qua đời sống Hội Thánh: nơi người yếu không bị bỏ rơi, người đau khổ không chịu đơn độc, và người khác biệt vẫn tìm thấy sự hiệp thông.
Lời kết
Kỷ niệm biến cố 11/9/1885 là lời mời gọi bước sâu vào hiện tại và tương lai. Lời tạ ơn đẹp nhất của người con Trà Kiệu hôm nay không chỉ dừng lại ở câu: “Mẹ đã che chở chúng con”, mà còn là lời nguyện cầu phó thác:
“Lạy Mẹ, nhờ tình mẫu tử của Mẹ, xin làm cho chúng con trở thành một Hội Thánh biết đón nhận, biết gìn giữ sự sống, biết mang lấy thương tích và biết trở nên nơi che chở cho những người Thiên Chúa gửi đến.”
Marcello Đoàn Minh
(Có AI hỗ trợ)
