CHẶNG I · TRÀ KIỆU TRƯỚC KHI CÓ “ĐỨC MẸ TRÀ KIỆU”
BÀI 01/100 TRƯỚC KHI CÓ “ĐỨC MẸ TRÀ KIỆU”, TRÀ KIỆU ĐÃ LÀ GÌ?
Khi nhắc đến Trà Kiệu, nhiều người Công giáo nghĩ ngay đến Đức Mẹ Trà Kiệu, ngôi nhà thờ trên đồi Bửu Châu, những cuộc hành hương và ký ức gắn với biến cố năm 1885. Điều đó hoàn toàn dễ hiểu. Nhưng để hiểu ký ức Đức Mẹ Trà Kiệu trong chiều sâu của nó, chúng ta phải bắt đầu sớm hơn rất nhiều.
Ở đây, nói “trước khi có Đức Mẹ Trà Kiệu” là nói theo nghĩa lịch sử: trước khi hình thành tước hiệu, truyền thống sùng kính và ký ức Công giáo gắn với địa danh Trà Kiệu.
Trước thời điểm ấy, Trà Kiệu đã là một nơi chốn có lịch sử lâu đời.
Một vùng đất không bắt đầu hiện hữu khi chúng ta bắt đầu nhớ đến nó. Trước khi cộng đoàn Công giáo bén rễ, đã có những thế hệ con người sinh sống tại đây, những dòng di chuyển dân cư, những hoạt động kinh tế, những nền văn hóa, tín ngưỡng, quan hệ xã hội và những thăng trầm của lịch sử.
Vì vậy, Trà Kiệu không phải là một trang giấy trắng để lịch sử Công giáo về sau viết lên. Ký ức Công giáo bước vào một câu chuyện đã có từ trước.
Điều ấy mời gọi người tín hữu một thái độ căn bản: yêu mến nơi mình thuộc về mà không biến ký ức của cộng đoàn mình thành toàn bộ lịch sử của nơi ấy.
Người Công giáo Trà Kiệu có quyền trân trọng lịch sử đức tin của cha ông, những ngôi nhà thờ, những thế hệ đã sống đạo, những thử thách cộng đoàn đã trải qua và những hồng ân đã được ghi nhớ. Nhưng chính lòng yêu mến ấy càng đòi hỏi chúng ta nhìn nhận những lớp lịch sử đi trước với sự thật và kính trọng.
Điều này cũng giúp chúng ta hiểu rõ hơn cuộc gặp gỡ giữa Tin Mừng và lịch sử. Khi Tin Mừng được loan báo cho một dân tộc, Tin Mừng gặp những con người đã có ngôn ngữ, gia đình, phong tục, những hình thức tổ chức cộng đồng, những câu hỏi về sự sống và cái chết, những khát vọng tôn giáo và những vết thương lịch sử. Từ cuộc gặp gỡ ấy, đức tin được đón nhận, phân định và dần mang khuôn mặt của một cộng đoàn cụ thể.
Bởi vậy, muốn hiểu cộng đoàn Công giáo Trà Kiệu, chúng ta cần đặt những câu hỏi rộng hơn:
Trà Kiệu nằm trong không gian lịch sử nào?
Địa hình và các dòng sông đã ảnh hưởng đến đời sống cư dân ra sao?
Những cộng đồng nào đã từng hiện diện?
Những di sản nào còn nằm lại trên mảnh đất này?
Và cộng đoàn Công giáo đã hình thành, lớn lên và ghi ký ức đức tin của mình vào lịch sử ấy như thế nào?
Những câu hỏi đó không làm cho câu chuyện Đức Mẹ Trà Kiệu nhỏ đi. Trái lại, chúng giúp chúng ta tránh một cái nhìn quá hẹp về chính điều mình yêu mến.
Trà Kiệu lớn hơn ký ức của riêng một cộng đoàn.
Và chính trong chiều sâu của một lịch sử rộng lớn ấy, ký ức Đức Mẹ Trà Kiệu sẽ dần xuất hiện, mang lấy khuôn mặt riêng của mình và được trao lại từ thế hệ này sang thế hệ khác.
LỜI NGUYỆN
Lạy Đức Mẹ Trà Kiệu, xin dạy chúng con biết nhìn mảnh đất này bằng đôi mắt biết ơn, và nhìn lịch sử của cha ông bằng lòng mến yêu và sự thật. Amen.
