Trận Gai Táo (18/9/1885)

Mười bảy tháng chín (17/9) yên lành

Địch không tấn kích, vây quanh cầm chừng.

            Qua Mười Tám (18/9) lại khẩn trương,

Mặt Nam sóng gió bừng bừng nổ tung.

            Từ xa đã thấy chập chùng,

Đoàn người lố nhố, oai hùng làm sao!

            Nhiều người trang bị cây sào,

Thay vì gươm giáo, ào ào tiến lên.

            Đầu sào một bó bồng bềnh,

Lại còn tua tủa, chênh vênh bất đồng.

            Nhiều sào trông giống chổi lông,

Chẳng ai đoán được dụng công thế nào?

            Cố Nhơn quả thật trí cao,

Thoạt nhìn đã đoán dùng vào việc chi.

            Đầu sào gai táo chớ gì,

Đợi khi ta tới chụp ngay xuống đầu. 

            Tóc tai, quần áo dính vào,

Cố Nhơn khích lệ, khỏi cần đắn đo.

            Trận nầy cũng chẳng đáng lo,

Địch quân đã nản, co giò chạy thôi.

            Tuy nhiên ta cứ “đánh đôi”,

Để khi rủi dính, có người giải cho.

            Hiểu rồi, tất cả đỡ lo

Cùng nhau bắt cặp, để chờ đánh đôi.

            Coi sào như thể trò chơi,

Chẳng gì đáng ngại, bồi hồi làm chi.

            Cứ cho chúng tới gần đi,

Tiến sau khó rút, tội gì phải lo.

            Dường như địch chẳng đắn đo,

Tưởng đâu “gai táo” nên trò chuyến ni.

            Chủ quan quên cả những gì

Binh thư, chiến pháp đã ghi rành rành.

            Quên luôn bố trí đội hình,

Nên khi đụng trận, binh tình loạn ngay.

            Trà Kiệu chưa kịp ra tay,

Mới kêu “Chúa Chúa“, địch quay đầu liền.

            Quay rồi bỏ chạy như điên,

Sào gai giáo mác vất liền ngổn ngang.

            Bên ta thấy địch rã hàng,

Vất gai chắn lối, chận đường tiến quân.

            Bây giờ có đuổi rã chân,

Cũng không bắt kịp, thôi đành bỏ qua.

            Dọn thu đến tận chiều tà,

Đưa gai vào tuyến quả là tốn công.

Từ nay đỡ phải phập phồng,

Tuyến rào thêm vững, an lòng nghỉ ngơi.