Trận Chiếm Đồi Kim Sơn (13/9/1885)
Sau hai ngày pháo tung hoành,
Cố Nhơn cảm thấy phải hành động ngay.
Nếu không e sợ có ngày,
Thần công đại bác sẽ cày nát tương.
Nghĩ rồi cho lệnh khẩn trương
Mở ngay đại hội, tìm đường giải nguy.
Cố mời các cấp chỉ huy
Cùng banViệc Họ tới ngay hội trường.
Mở đầu buổi họp bất thường,
Người cầu xin Mẹ đoái thương đỡ đần.
Nếu không tay Mẹ đỡ nâng,
Làm sao tồn tại an toàn tới nay.
Người xin đừng có buông tay
Phải lo tự cứu, Trời rày giúp cho.
Thần công đại bác đáng lo,
Chúng còn tồn tại nguy to có ngày.
Bây giờ người mới cho hay
Kim Sơn phải chiếm, mai ngày đỡ lo.
Việc Họ chẳng chút giằng co,
Chỉ bên quân sự đắn đo ít nhiều.
Cố Nhơn thấy họ đăm chiêu,
Tìm lời khích lệ, hết điều trấn an.
Người rằng phải xét kỹ càng
Xét xem thực lực sẵn sàng bao nhiêu?
Thành phần tác chiến không nhiều,
Hiếu kỳ, hỗ trợ, hùa theo đa phần.
Bọn nầy dễ mất tinh thần,
Dễ gây rối loạn, dễ làm rã tan,
Dễ thành hốt hoảng chạy làng,
Kéo lôi đám lính rã hàng ngã theo.
Thuyết rồi quyết định phải liều
Hành quân tiến chiếm Núi Eo[54] bây giờ.
Đội Phổ xin Cố hãy chờ
Đợi đêm hãy đánh, bất ngờ dễ ăn.
Ban ngày lộ liễu trở ngăn,
Dù cho có thắng, thương nhân cũng nhiều.
Đội ông tự nguyện ra chiêu,
Đúng ba giờ sáng sẽ điều quân ra.
Bò lên tới đỉnh lấy đà,
Từ cao đánh xuống như là bắn tên.
Vừa nhanh, vừa bạo, vừa bền
Địch quân rối loạn, dưới trên bàng hoàng.
Cố Nhơn chấp nhận khuyên can
Còn cho hai đội sẵn sàng tiếp tay.
Ba giờ rưỡi sáng hôm nay (13/9)
Một[55] lo vượt suối nhắm ngay chân đồi.
Mặt Nam sườn đứng chơi vơi
Bò lên tới đỉnh, địch thời chửa hay.
Hàng rào đã chắc lại dày
Nhổ đi từng cọc bằng tay mất giờ.
Cố Nhơn sốt ruột trông chờ
Vì chưng đã sáng, quá giờ xung phong!
Địch quân đi lại thong dong
Chải đầu bới tóc[56] nho phong đương thời.
Thình lình vang dậy đất trời
Ào ào đánh xuống rã rời Văn Thân.
Tên nào không kịp nhanh chân
Bị đâm ngã gục, phơi thân chiến trường.
Bên ta không một chiến thương
Lập công phá được chủ trương san bằng
Đập tan cuồng vọng xâm lăng
Của phường gian ác, hung hăng bạo tàn.
Bản doanh bị đốt tan tành
Thần công đại bác[57] thôi đành xếp kho.
Chờ ngày phát mãi sang Bồ[58]
Lấy tiền xây cất Nhà thờ, Nhà vuông.
Sau khi thất bại thảm thương
Thay vì tái chiếm, bình thường chỉ huy,
Tàn quân lại kéo nhau đi
Xuống đồi Non Trược, tạm thời nghỉ ngơi.
Cho dù bị đánh tả tơi,
Cũng không chịu bỏ thói đời bất lương.
Bao vây chính thật chủ trương
Vây cho Trà Kiệu hết lương phải hàng.
Văn Thân thừa biết rõ ràng
Cố Nhơn không sức nuôi ăn lâu ngày,
Số người di tản hiện nay
Đang nhờ tá túc qua ngày gian nan.
Vì Non Trược chốn đồi hoang
Lại thêm nhỏ hẹp, đóng quân không vừa.
Địch quân phải chiếm đình chùa[59]
Sát đồi Non Trược để mà đóng quân.
Vô tình gây họa bất ưng
Khiến tôn giáo bạn chịu chung thiệt thòi.
Vì khi chiến trận triển khai
Làm sao tránh đc họa tai sau nầy.
Niềm vui chưa hưởng trọn ngày
Ngủ chưa yên giấc, vận may qua rồi.
Đội Phổ bấm độn trên chòi
Nhanh chân vội xuống, lại đòi họp ngay.
Để tìm phương thế nào hay
Chống đàn voi trận, khỏi dày quân ta!
Nghe voi ai cũng thở ra,
Làm sao chống nó với ba giáo trường?
Trong khi Đại hội khẩn trương
Đào hầm không kịp, rào đường thấm chi!
Đội Phổ nhớ lại kịp thì
Voi kia sợ lửa, lửa thì khó chi.
Hội trường tỉnh ngộ cấp kỳ
Thở ra nhẹ nhõm, sợ gì nữa đây.
Đội Phổ lợi dụng lúc nầy
Phân công các Đội sáng mai thi hành.
Đội Hai, đội Một lo nhanh
Mỗi người bó đuốc, đầu mang bùi nhùi[60]
Mười người cột cúi[61] lửa vùi,
Sẵn sàng đốt đuốc khi voi tiến vào.
