Đại Pháo Trà Kiệu (10/9/1885)

            Ngày mười chiến sự dây dưa,

Bên nào cũng nản sao chưa thái hòa!

            Trà Kiệu từ lúc can qua,

Ơn trời che chở chưa thua trận nào.

            Tuy nhiên số kiếp lao đao

Thắng thì có thắng, không sao giải hòa!

            Văn Thân cố chấp điêu ngoa

Ban ngày thua chạy, đêm qua lại vào.

            Tái vây như chẳng có sao,

Trường kỳ mai phục thế nào cũng xong.

            Hôm nay vừa mới rạng đông,

Tiếng la ơi ới thinh không vọng về.

            Dường như có chuyện nhiêu khê,

Đỉnh đồi rộn rịp khó bề yên thân!

            Thình lình phát nổ ầm ầm

Người người hốt hoảng, tâm thần hoang mang.

            Vội vàng tìm chỗ trú thân

Kẻo vương đại bác rơi nhầm nát thây.

            Khốn thay đại pháo bờ Tây[51]

Mỗi lần phát nổ chuyển lay bầu trời.

            Giáo dân sửng sốt chơi vơi

Hồn bay phách lạc, cả người run en!

            Nổ hoài rồi cũng hơi quen

Lén nhìn sau trước, còn nguyên trăm phần.

            Nhà thờ, nhà xứ, nhà dân,

Không gì sứt mẻ yên thân yên lòng.

            Mỗi lần đại bác bắn xong,

Địch quân cùng với đám đông reo hò.

            Bỗng nhiên có tiếng hét to:

“BÀ NÀO TRÊN NÓC NHÀ THỜ THẾ KIA?

            KHINH MÀNG ĐẠI BÁC, TRONG KÌA

BẮN ĐI! BẮN NÁT THÂY BÀ, BẮN ĐI!”

            Thần công chuyển hướng cấp kỳ,

Vội vàng nạp đạn bắn đi đùng đùng.

            Mỗi lần đại bác vừa ngưng,

Tiếng la, tiếng hét lại bừng bừng lên.

            “BẮN ĐI! BẮN BÀ NỚ ĐI!

BÀ CÒN TRÊN NÓC NHÀ THỜ ĐÓ KIA!

BẮN ĐI! BẮN! BẮN! BẮN ĐI!“

Pháo liền tiếp tục đua thi bắn Bà.

            Giáo dân nghe vậy kéo ra

Để xem tận mắt ai mà bạo gan.

            Cố Nhơn có mặt trong đoàn

Nhưng nào có thấy ai gàn gỡ đâu!

            Nóc nhà thờ chẳng mấy cao,

Con chim còn thấy, huống đâu con người.

            Tại sao mình chỉ thấy trời,

Địch quân bảo có người đứng trên.

            Rồi kêu đại bác nổ rền

Long trời lở đất, còn nguyên nhà thờ.

            Sau khi bắn phá nhiều giờ

Lệnh cho ngừng bắn, để chờ kiểm kê.

            Tại sao thất bại ê chề?

Văn Thân khiển trách nặng nề pháo binh:

            “Bắn gì suốt buổi bình minh

Một khu nhà xứ chính ình thế kia.

            Nằm ngay họng súng trông kìa

Ném chơi cũng đổ, huống là thần công!

            Thế mà cả chục súng đồng[52]

Nổ liền suốt buổi, vẫn không được gì!

            Với chừng ấy đạn bắn đi

Dù không thiện xạ, thành trì cũng ta.

            Nhưng kìa nhà xứ, xóm làng

Còn nguyên, đứng vững, rõ ràng tệ thay!“

            Đáp lời, pháo đội trình bày:

“Triến tiên công nhận trận nầy hỏng to.

            Vì chưng trách nhiệm giao cho

San bằng nhà xứ, nhà thờ sáng nay.

            Thế mà suốt buổi mai nầy

Bắn bao nhiêu loạt, đạn thì biến đâu!

            Chuyện nầy huyền diệu cao sâu,

Vì chưng khi mới bắt đầu pháo công.

            Trúng ngay năm quả, nhà vuông[53],

Nhà thờ một quả, tưởng chừng sắp tan.

            Bỗng nhiên trông thấy rõ ràng

Một “BÀ ÁO TRẮNG” bất thần hiện ra.

            Đứng im trên nóc Nhà thờ

Mặc cho đạn nổ tỉnh bơ lạ lùng.

            Hai tay dang rộng bao dung,

Tựa như che chở cả vùng bình an.

            Thấy Bà bình tĩnh hiên ngang,

Quan quân thúc hối bắn tan xác Bà.

            Đội nào cũng chỉnh hết ga

Đạn càng bay bổng như là pháo bông.

            Hôm nay quả thật phí công,

Mười hai Đại bác pháo công ào ào.

            Nhưng rồi kết quả ra sao,

Lá cây không rụng làm sao san bằng!“

            Hôm nay (11/9) địch bỏ chủ trương

San bằng Nhà xứ, Nhà chung, Nhà thờ.

            Vì Bà lại đến bất ngờ

Đứng ngay trên nóc như chờ cản ngăn.

            Khiến cho Pháo đội băn khoăn

Vì chưng có bắn cũng bằng như không.

            Hôm qua rầm rộ pháo công

Lúc Bà chưa đến thành công phần nào.

            Nhà vuông năm quả tiêu hao

Nhà thờ một quả, sập nào khó chi.

            Từ khi Bà đến trở đi,

Bắn ra từng loạt, đạn thì bay đâu.

            Sáng nay pháo cũng thần sầu,

Nổ nghe chát chúa bưng đầu nhức tai.

            Khác chăng là bắn lai rai,

Không còn dồn dập như ngày hôm qua.

            Mỗi lần hò hét “Bắn Bà“,

Đội nào cũng vội như là bắn thi.

            Hôm nay hò hét giảm thi,

Nên không ai rõ đạn bay hướng nào?

            Thình lình có tiếng thét gào,

Các Sơ báo động: “Cháy rào mặt Tây“!

            Một Sơ bất hạnh nát thây,

Vì viên đạn pháo rơi ngay trên người.

            Trà Kiệu mới hết dể ngươi,

Tưởng mình phải được ơn Trời chở che.

            Giờ đây quả thật không dè,

Văn Thân dám chuyển hướng về mặt Tây.

            Vì chưng địa thế nơi đây,

Tiến quân không dễ, tre dày, sườn cao.

            Được chăng pháo trợ dồi dào

Vì là trực xạ, làm sao không thành.

            Văn Thân hành động khá nhanh

Trước cho đốt lũy tre xanh mở đường.

            Các Sơ thấy thế khẩn trương

Kéo ra chữa cháy, coi thường hiểm nguy.

            Một Sơ trúng đạn ra đi

Như trên đã nói, uy nghi Thiên đàng.

            Văn Thân bày trận sẵn sàng,

Khiến cho bên Đạo cũng giàn quân ra.

            Địch quân vượt suối tiến qua,

Rầm rầm rồ rộ khó mà đẩy lui.

            Quân ta yếu thế phải lùi,

Bởi trong thế trận tiến lui tùy thời.

            Đợi quân tăng viện đến nơi,

Cố Nhơn cho lệnh cấp thời phản công.

            Quân ta chẳng chút phập phồng,

Phi thân xuống suối giao phong cấp kỳ.

            Địch quân khiếp đảm chạy đi,

Bỏ rơi năm xác phơi thây ngoài trời.

            Sình lên hôi thúi, khiếp thôi!

Chiến tranh kết thúc, mùi hôi vẫn còn!