Trận Chiến Đồi Non Trược
& Trận Đình (21/9/1885)
Hôm nay Thánh Lễ vừa xong,
Anh em vội vã về phòng tuyến ngay.
Vì chưng có lệnh cho hay
San bằng Non Trược trong ngày hôm nay.
Anh em phấn khởi hăng say,
Đội nào cũng muốn lập ngay công đầu.
Cố Nhơn cứu chiếu nhu cầu,
Truyền cho đội Một đánh vào tuyến Nam.
Đội Bốn tự nguyện đảm đang
Tảo thanh mặt Bắc, đề phỏng phản công.
Đội Ba chính mũi tấn công,
Lúc đầy trừ bị, sau gồng mình lên.
Nhờ vào yểm trợ hai bên
Tiến nhanh chiếm gọn, trụ trên đỉnh đồi.
Sau khi nhận lệnh xong rồi
Quân ta giàn trận, chao ơi oai hùng!
Hôm nay chiến trận tưng bừng,
Vì không bảo mật, cả làng ra xem.
Họ làm khí thế tăng thêm,
Nồi niêu, xoong chảo được đem ra dùng.
Đánh lên náo động không trung,
Thêm ba thùng thiếc[71] nổ tung bầu trời.
Mỗi lần kêu Chúa, ôi thôi!
Cả làng phụ họa, bồi hồi ruột gan.
Tảo thanh hoàn tất bình an,
Một Bốn phục lại, sẵn sàng trợ Ba.
Đội Ba bố trí từ xa,
Đề phòng đạn địch bắn ra từ đồi.
Tuyến mười lực sĩ “thiên lôi”[72]
Bò lên mai phục đợi thời xung phong.
Nhìn vào ngõ ngách bên trong,
Thấy toàn đầu trọc[73], họ công vẫn thừa.
Không cần đội bạn tới chưa,
Họ vừa nổ súng, lại vừa xung phong.
Văn Thân hốt hoảng kinh hồn,
Kéo nhau xuống núi, để hòng thoát thân.
Viện binh kéo tới rần rần,
Có voi mở lối trăm phần thắng to.
Ngờ đâu voi lại so đo,
Chùn chân không tiến, mặc cho ăn đòn.
Chú nài chẳng cách nào hơn,
Búa lia búa lịa, voi còn trơ trơ.
Thình lình chú lại thét to:
“Quân Đạo quá đông, voi hoảng sợ,
Từ đâu túa đến ngập lũy tre.
Họ toàn trẻ nít trông ghê quá
Sáng chói gươm trần, chạy, chạy a!“
Trà Kiệu được trớn không tha,
Nhà làng tiến đánh, đình chùa đốt tan.
Khói lên nghi ngút ngập tràn,
Phải chăng báo hiệu ngày tàn đến nơi.
Văn Thân tới lúc hết thời,
Chen nhau tháo chạy, tả tơi rã hàng.
Miệng la oang oảng “Đạo tràn“!
Khiến dân các xã kinh hoàng chạy theo.
Nhanh chân để thoát hiểm nghèo
Vì ai cũng tưởng Đạo theo sát gần.
Bỏ tài sản, chạy lấy thân,
Chạy hàng chục dặm, định thần mới hay.
Đạo đâu chẳng thấy mặt mày
Tự mình rượt đuổi, chân tay rã rời!
Thật ra quân Đạo xưa nay,
Thường truy một đoạn rồi quay trở về.
Đỉnh đồi thu dọn chán chê,
Thu ba đại bác, bộn bề súng tay.
Phá tan các chốt bao vây,
San bằng đồn trại, từ đây thái hòa.
Gạo thời cũng đáng nói qua,
Vì là mấu chốt can qua lúc nầy.
Sau khi phá được vòng vây,
Tìm ra kho gạo chứa đầy bên trong.
Kho nầy cốt để dự phòng,
Đúng theo kế hoạch chủ trương trường kỳ.
Nếu không chiến thắng trận ni,
Trà Kiệu chết đói cũng vì bao vây.
Sau khi dọn sạch đó đây,
Chuyển xong kho gạo, trời tây sẫm dần.
Từng đoàn xốc xếch phong trần,
Nhọc nhằn vất vả hành quân suốt ngày.
Có điều ai cũng vui say,
Cười cười nói nói tràn đầy hân hoan.
Kéo nhau về trước tiền đàng
Dâng lời tạ Mẹ muôn vàn hồng ân.
Ra tay cứu giúp đỡ đần,
Nếu không, ắt bị san bằng từ lâu.
Trà Kiệu ơn nặng nghĩa sâu
Với “đoàn Trẻ Nít” Mẹ sai xuống trần.
Mỗi khi gặp cảnh bất an,
Kéo nhau ồ ạt hai lần giải nguy.
Trận vườn Nhà Phước đáng ghi,
Dao phay đuổi Soái chạy đi sững sờ.
Lần sau địch chạy có cờ,
Khi “đoàn Trẻ Nít” phất phơ kiếm thần.
Hai lần cứu nạn rõ ràng,
Nếu không có họ, gian nan còn dài.
Hôm nay đại thắng không sai,
Mong sao chất dứt nạn tai kinh hoàng.
Cố Nhơn ra lệnh liên hoan,
Khao quân một thể, cả làng chung vui.
Sáng nay (22/9) khỏi chạy ngược xuôi,
Tình hình trở lại an vui thái hòa.
Văn Thân đã rút đi xa,
Nhưng tin sao được quỷ ma làm người.
Cố Nhơn tỏ vẻ thức thời,
Lệnh cho các đội chớ lười khổ thân.
Tuần tra kiểm soát xa gần,
Để xem địch có quây quần đâu không?
Tuân lời tức tốc phân công,
Tảo thanh các xã, chẳng trông thấy gì.
Thanh niên sợ vạ lánh đi,
Đà bà con nít chẳng gì phải lo.
Những người cao tuổi đắn đo,
Sợ thù sợ oán vui tươi chuyện trò.
Bây giờ họ bớt đắn đo,
Bắt đầu trao đổi âu lo ngập ngừng,
Cầu mong bên Đạo khoan dung,
Xin đừng oán trách, cũng đừng chấp nê.
Vì chưng họ cũng thảm thê
Với phường phản tặc, khó bề từ nan!
Chúng luôn cậy thế tỉnh đàng,
Trát đòi trát buộc, xã làng phải tuân.
Nếu không, tù tội thiệt thân
Buộc lòng đáp ứng, phải vâng lệnh truyền.
Trà Kiệu ở đức gặp hiền,
Thôi xin xóa hết buồn phiền thương đau.
Nhiều làng biết phải, kéo nhau
Đến thăm Trà Kiệu, xin mau giao hòa.
Vì chưng trong lúc can qua
Con dân họ đã tham gia phần nào.
Gây cho Trà Kiệu tiêu hao,
Khổ đau tang tóc, bút nào tả xong!
Cố Nhơn thấy họ thật lòng,
Đích thân xin lỗi, khoan hồng bỏ qua.
Cố bèn chỉ thị bên ta
Không nên lấy oán trả thù lân bang.
Nhứt là các xã quy hàng,
Vì ta với họ đều toàn nạn nhân.
Chấp chăng là đám loạn thần,
Nhưng lời Chúa dạy: “thương thân thương người“.
Sau khi đây đó êm xuôi.
Được tin Nghĩa hội không lui không hòa.
Chúng toan mở lại can qua
Kéo nhau từ tỉnh vượt phà Câu Lâu.
Định lên Trà Kiệu đối đầu,
Để mà rửa nhục, ngõ hầu tái vây.
Vì chưng đã thắng đó đây,
Nhưng thua Trà Kiệu, nhục nầy sao quên!
Bỗng nghe tiếng nổ vang rền,
Đoán ngay quân Pháp tạo nên chiến trường.
Họ đang tái chiếm tỉnh đường,
Biết đâu lại chẳng nhiễu nhương truy lùng.
Văn Thân tới bước đường cùng,
Lệnh chôn súng đạn[74] ung dung tản hàng.
Cố Nhơn được báo vội vàng
Sai người đào lấy rồi mang về làng.
Bốn mươi quả đạn dễ dàng
Còn “ông đại bác” biết lào sao lôi.
Vì chưng “ông” nặng quá trời,
Sức voi mới nổi, còn người chào thua.
Văn Thân thảm bại cay chua,
Đã thua Trà Kiệu, lại thua tỉnh đường.
Từ đây mất cả hậu phương
Mất đường tiếp liệu, hết đường múa may.
